Ahşap Yapılar Unuttuğumuz Mimari Kültürümüz

Geçtiğimiz hafta Swiss otelde düzenlenen Amerika ve Avrupa’danönemli mimarlar, şehir planlamacılarının katıldığı “Yeni Küresel Merkez Türkiye”  adlıçalıştayda Türkiye 21. Yüzyıl ulusal planlaması tartışılırken, İstanbul için öngörülen şehir düzenlemeleri de ele alındı. Sürdürülebilirlik, ahşabın inşaat sektöründe kullanımı gibi konuları da içerençalıştayda Yüksek mimar Çelik Erengezginile sunumundan yolaçıkarak ahşap yapıları konu alan bir söyleşi yaptık. Enerji mimarlığı, Ahşabın yapı sektöründe yeniden kullanılması konularında amansız birçaba sarf eden, Diyarbakır güneş evinin mimarıÇelik Erengezgin ile unuttuğumuz ahşap kültürümüzü ve kafamızda ahşaba yöneltmiş olduğumuz temel soruları ele aldık tek tek;

Çelik bey ahşap yapılarla ilgili en fazla kafamızı kurcalayn soru şudur sanırım”AHŞAP YAPILAR YANMAZ MI?”

Ç.E Hayır, yanmaz. Hatta, hesap sonucu çıkan ahşap kesitinin biraz daha büyüğü kullanıldığında, dıştaki kömürleşen tabaka doğal bir yalıtım sağlayarak iç ahşabın yanmasını engeller. Buna en güzel örnek belki de Portekizde yer alan Pavilhão Atlântico’dur.  Amerika’nın en büyük ve enünlü yapım firmalarından Skidmore,Owings& Merrill’in inşa ettiği 120 x 200 m boyutlarında, 17.500 kişilikÜtopya (Pavilhão Atlântico) salonunun yapımında yangına dayanıklı olması için ahşapçeliğe tercih edilmiştir.

Pavilh›es Tem‡ticos
Ütopya Sergi Salonu (Pavilhão Atlântico) Skidmore,Owings& Merrill

PEKİ AMA AHŞAP YAPILAR ZAMAN İÇERİSİNDEÇÜRÜMEZ Mİ, DAHA KISAÖMÜRLÜ DEĞİL MİDİR?

Ç.E 1225’de Ren nehrinde inşa edilen Basel köprüsü 1903 yılına kadar 774 yıl hizmet vermiştir. 13. ve 14. yüzyılda inşa edilen ahşap kolon ve çatıları olan Kastamonu; Mahmutbey, Beyşehir Eşrefoğlu ve Afyon Ulu camileri,özel bir bakıma sahip olmaksızın 600 ila 700 yıldır ayaktadırlar. 1500 yaşındaki Ayasofya’da kemerlerin arasındaki gergi çubuklarının en eskileri ahşaptır. Oysa 20.yüzyılın başında“ömrü sonsuzdur” diye anlatılan betonarmenin fizikiömrünün, karbonatlaşma ve korozyon sorunu yüzünden ortalama 60 yıl olduğu günümüzde bilimsel olarak kabul edilmiştir. Bu sanırım oldukça net bir cevap oldu…

ORMANLARIMIZ YOK OLMAZ MI?

Ç.E. Bu da son derece yersiz bir inanıştır. Dünyada ahşabı inşaat sektöründe kullananülkelerde ormanlar kesinlikle küçülmüyor, tersine, bilimsel bir yaklaşım ve bilinçli bir koruma anlayışı ile büyümektedir. Avrupanın en büyük kağıt ve ağaçürünleriüreticisi olan Finlandiya ormanlarinin 1945’den bu yana% 50 büyüdüğünü, her yıl ortalama% 4 artan ormanürünlerinin%3’ünü kullananülkede yıllık net%1 artış sağlandığını, biliyor musunuz?

Türkiye yüzölçümünün% 26’sı orman alanıdır. Avrupa ortalaması da%27’dir.Üstelik, orman alanlarımızınüçte biri; yapı kerestesi olmaya en uygun türlerden kızılçamdır. Ancak, orman alanımızın% 60’ı bilinçsiz bakım yüzünden bozuk. Dünya ortalaması% 5 iken bizde ormanürünlerimizin% 60’ının yakacak olarak kullanılıyor maalesef.

BELKİ DE KAFALARA TAKILAN EN BAŞ KONULARDAN BİRİSİ DE AHŞAP YAPILARIN YETERİNCE SAĞLAM OLUP OLMADIĞI?

Ç.E. Kesinlikleçok sağlam olur. Ahşap evlerdeölüm riskinin sıfıra yakındır. Depremde insanlarınölümüne sebep olan şey sadece betonun ağırlığıdır.

AHŞAP YAPILARÇOK KATLI OLUR MU?

Ç.E. Ahşap konstruksiyon ile 9- 10 kata kadar bina yapılabilir. Dünyanın en büyük tarihi ahşap binasının 100 m boyu, sekiz katlı bina yüksekliği ile tam 100 yıldır ayakta olan Büyükada’daki Rum yetimhanesi olduğunu biliyor musunuz?

Ahsap-Yapilar-Unuttugumuz-Mimari-Kulturumuz-10
Amerika’dançok katlı ahşap sosyal konutörnekleri…

Ahsap-Yapilar-Unuttugumuz-Mimari-Kulturumuz-11
Kevin Cheung, Amerika. Binaüzerinin sıvanması sebebiyle betonarmeden farksız gözükmesine rağman ahşap konstrüksiyonludur.

Ahsap-Yapilar-Unuttugumuz-Mimari-Kulturumuz-13
Kevin Cheung, Amerika.

EKONOMİK OLUR MU?

Ç.E Almanya’daki tüm yapıların% 23’ü, Fransa’da% 17’si, Türkiye’de ise% 95-97’si betondur. Gelişmişülkelerin hiç birisinde Türkiye kadar betonlaşma ile karşılaşmak mümkün değildir.

Çağın gereklerine uygun teknoloji ve mimariçözüm ile inşa edilen ahşap konutlar Türkiye’de de beton evlerden daha ucuzaçıkabilir. Amerika’da konutların%90’ı, Kaliforniya’da ise%99’u ahşaptır. Oysa, tarihimize baktığımız zaman‘Köprülü Yalısı’ 17.yüzyıl sonlarında inşa edildiğinde, Amerika henüz tarihte yer almıyor dahi.

Ve enönemlisi Ahşap yapılarçok sağlıklıdırlar. Radon radyoaktif bir gazdır. Akciğer kanserindenölenlerin% 14’ünün bina içi radona maruz kalanlar olduğu tespit edilmiştir. İstanbul’da 398 evüzerinde yapılanölçümde 260 bekarele kadar değerler bulunmuştur ve bunların tümü beton evlerdir. Zemini beton olan iki adet ahşap evde bu rakam 10 bekarel olarakölçülmüştür. Zemini de ahşap olan geleneksel japon evlerinde yapılanölçümlerde ise ençok 2.9 bekarel radonölçülebilmiştir.

Ayrıca, ahşap enerji dostudur. İmal edilirken ve inşa edilirken diğer yapı malzemelerine göreçok daha az enerji kullanır. Ahşap evi ısıtmak için deçok daha az enerji harcanır.

Amacım ahşap fanatikliği yapmak değil ama bence şu beton fanatikliğinden artık vazgeçmemiz lazım. Ahşap, dünyaörneklerinde görüldüğü gibiçelik, beton, taş ve kerpiçle mükemmel bir uyum içinde kullanılabilir.

Deprem risklerinin de olduğuülkemizde ahşabı yeniden tanımaya ve tartışmaya başlamaya mecburuz artık! Toplumda bu bilincin yerleşmesi amacı ileçalışmaya başladığımızdaüniversitelerin gerekli dersleri, belediyelerin, gerekli yönetmelik maddelerini koyduğunu ve bu işi bilenlerinçoğaldığını göreceğiz. İnanın hiç de zor değil ve insan hayatını kurtarmak için mutlaka değecektir!..

Çelik Erengezgin,“ Ne yolla olursa olsun ulaşılan bilginin paylaşılması gerektiğine inanıyorum. Meslektaşlarıma ve gençlere daima şunu söylüyorum; Eğer benimsiyorsanız,ürettiğim bir yazının, sunumun ya da projenin altına benimkini silip, kendi imzanızı gönül rahatlığıyla atabilirsiniz. Yaygınlaşan bilgi ve sevgi ancak mutluluk verir..Çünkü bilgi insanlığı ortak malıdır ve diğer malların aksine, paylaştıkçaçoğalır” diyecek kadar da egosuz ve yürekli bir mimar…

Bizimle paylaştığı bu kıymetli bilgiler için kendisine sonsuz teşekkür ediyoruz….

Mutlaka göz atın;

Expanding Market Demand For Canadian Wood Products

||||| 0 ! |||||

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


*