Usta Rams; “Az Ama Daha İyi”

“ Eğer daha fazla vaktim olsaydı, daha kısa bir mektup yazardım.”
Amerikalı roman yazarı Mark Twain.

 

Yalınlaştırmak, eklemekten zorken…

Çoğu tasarımcı tasarıma birşeyler eklemekten kendini bir türlü alıkoyamazken…

Günümüzde tasarımı gittikçe daha fazla pazarlama unsuru belirliyorken…

Ençok elektrikli alet üreticisi Braun için tasarladığı temiz, basit ve akılcı ürünlerle bilinen tasarım dehası Dieter Rams, zamansız tasarımlar yapmanın kendini sınırlamaktan geçtiğini belki de içgüdüsel bir şekilde biliyordu…

Ondan önce tasarımcılar ev aletlerini vernikli ahşap, dekoratif plastik kaplamalar ile örtbas ederek mobilya gibi görünmesi için çalışırken, ilk defa Dieter Rams tasarımlarıyla birlikte elektrikli aletler teknik bir görünüm kazandılar.

Ona göre iyi ürün tasarımı İngiliz uşak gibi olmalı, ihtiyaç duymadığınız anda arka planda kalabilmeliydi.

1955’te henüz çok genç bir yaşta Alman Braun firmasında sorumluluk isteyen, pazarlama veya teknik departmanlarda olmayan bir pozisyonda bulunan Dieter Rams, böylece direkt girişimciler ve CEO ile muhatap olmuştu. Tasarım her daim patronun işi olmalıydı. Kendini bu konuda oldukça şanslı adleden Rams için dizaynın bir firmada en üst seviyede etkili olması sadece önemli değil, dizaynın başarılı olması için ön şarttı. Tasarım herşeyin önünde geliyordu ve dünyamızı tasarlarken çok büyük bir sorumluluk üstlenen tasarımcı gereksizi elimine etmeliydi.

Dieter Rams, 70’lerin sonlarında aşılamaz bir formlar, renkler ve sesler karmaşası olarak algılamaya başladığı dünyanın gidişatı hakkında gittikçe daha çok endişeleniyordu. Rams, dünyayı şekillendirme yönünde  önemli bir katılımcı olduğunun son derece farkında; kendini sorgulamaktan alıkoyamaz: “Benim tasarımım, iyi tasarım mı?”

Elbette, onlarla bir ilişki kurmamızı sağlayan anlamlı, duygusal ve sembolik değere sahip nesnelerin olması bir tartışma konusu yaratabilecek olsa da Rams’ın belirlediği iyi tasarımı oluşturan 10 çok  önemli ilke ansiklopedik bilgi konumundadır;
• İyi tasarım yenilikçidir.
• İyi tasarım, ürünü kullanışlı yapar.
• İyi tasarım estetiktir.
• İyi tasarım, ürünü anlamamıza yardımcı olur.
• İyi tasarım fazla öne çıkmaz.
• İyi tasarım dürüsttür.
• İyi tasarım dayanıklıdır.
• İyi tasarım son detayına kadar uyumlu ve tutarlıdır.
• İyi tasarım çevrecidir.
• İyi tasarım, mümkün olduğunca az tasarımdır.

İyi tasarım yenilikçidir…

İyi tasarım, ürünü anlamamıza yardımcı olur…

Rahms yeni bir lisan yaratır. Öyle bir lisan ki; tasarladığı cihazlar bir kullanma kılavuzuna gerek kalmaksızın kendilerini basitçe ifade ederler. Üzerlerindeki butonlar konuşur adeta… Beni döndürmelisin, bana basmalısın…

İyi tasarım dayanıklıdır, çevrecidir…

“Size hayatınızı nasıl yaşayacağınızı söyleyemeyiz ama bizim nasıl yaşadığımızı (baktığımızı) anlatabiliriz.”

Dieter Rahms’ın 1959’dan beri tasarımcısı olduğu mobilyaüreticisi Vitsoe reklam sloganı.

 

Peki, ya eğer zamansız ve ömürlük bir ürün tasarlamayı seçersek?

Ekolojik sebeplerden gerekli olmasına rağmen rahatlığı özleyen, tüketime alışkın insan için minimalist yaşam görüşünün hala tam olarak oturmadığı günümüzde tasarımcının tasarladığı ürünler bir hayat felsefesini empoze edebilir mi? Hayatlarımızın akışına yön verebilir mi? Bu anlamda Rams, Jonathan Ive, Jacob Jensen, David Lewis gibi 21. Yüzyılı şekillendiren pek çok yeni nesil tasarımcıya ilham kaynağı olmuştur. Apple bunun en iyi örneğidir. Ünlü tasarımcı Philippe Starck’ın “Apple senden çalıyor” şeklindeki komplimanına Rams, şu sevdiği atasözü ile cevap vermiştir: “İmitasyon, en içten övgü biçimidir.

Dieter Rams olmadan indirgenmiş bir estetik anlayışına sahip Apple’ın iBook ve iPodlarını Bang & Olufsen’in hoparlörlerini, Muji’nin CD çalarları ve başka sattığı hemen hemen herşeyi hayal etmek imkansız olurdu.

Braun ile ilgili en önemli şey kendini yeniliklere adamış, risk almaya yatkın, cesur bir firma oluşuydu. Rams ve ekibi sınırları zorlamakta teşvik ediliyorlardı. Burada yatırımcı ve tasarımcı arasında karşılıklı bir güven söz konusuydu. Bunu bugün Apple’da görüyoruz. Çoğumuz Apple’ı bilgisayar ve mobil cihazlardaki başarısı ile tanıyor olsak da, Apple iWind ile rüzgar teknolojilerine yatırım yapıyor, yenilenebilir enerji gibi başka konularda da araştırmalar yürütüyor. Ve bu Rams’ı kesinlikle gururlandırıyor!

İyi tasarım mümkün olduğunca az tasarımdır. İyi tasarım son derece estetik olmakla birlikte, fazla öne çıkmaz…

Japonların iyi işler için henüz devşirilmemiş doğuştan gelen duyguları olduğunu ifade eden Rams’ın, 2005’te Japonya’nın Kyoto kentinde eski bir zen manastırında tasarladığı ürünleri sergilemesi hiç de şaşırtıcı değildir. O, ürün tasarımının Zen ustasıdır. “Görebilme sanatı” da diyebileceğimiz Japon Zeni hayranı olan Dieter Rams için, Almanların katı disiplini, mükemmeliyetçiliği, akılcılığıyla, doğunun henüz devşirilmemiş yalın tasarım anlayışını birleştirerek bir tarz oluşturmuştur denilebilir belki de…

||||| 0 ! |||||

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


*